Didem Görkay


İsmiyle tezat bir kurgusal metin yazmak isterseniz salt kurgusal olanı mı işlerseniz yoksa yaşama dair gözlemlerinizi kendi zihinsel süreçlerinizden mi geçirirsiniz? Ayyıldız yakın dönemde verdiği bir röportajda ikincisini kullandığına dair bir söylemde bulundu. Yer ve kişiler her ne kadar kurgusal olsa bile yazar dış gözlemlerden edindikleriyle kurgusal bir alan yaratarak bunları yeniden dönüştürür ve yeni olaylarda yeni kimlikler yaratır. 

On Sekiz öyküden oluşan Ne Mutlu Apartmanı adını taşıyan kitap her ne kadar farklı başlıklar altında kurgulanan metinler olsa da aynı apartmanın farklı daireleri işlenerek bir mekân ortaklığı yaratılmıştır. Kurguları bölen sadece bir duvar kalınlığıdır ve yazar dairelerde gezinen bir güvercin gibidir. Güvercin pervazlara konar ve gözlemler. Çoğunda hüzün bulunan evler ve evlerin odaları okuyucuya sadece bireylere değil toplumun genel yapısına dair de okuyuşlar sunmaya yardımcı oluyor.

Kadın olarak görülmeyi, hatırlanmayı, dokunulmayı ve yaşamayı özleyen kadınların çoğunlukla merkezde olduğu öykülerde erkekler de bazen özlenilip ölümü kabul edilmeyen bireyler olarak betimlenirken kiminde kadının varoluşuna kement vuran özellikler yaratılmıştır. Bu kurgular gerçeklikte sıklıkla gördüğümüz, okuduğumuz ya da duyduğumuz tiplerdir ki öykü türü bunun için vardır ve çoğunlukla olanı alıp yansıtır.

Öykülerde kadınların düşmanı salt erkekler ya da erk bir toplum değil kiminde kadınların erkek egemen toplumdan edindikleri yıkıcı etki de hemcinslerinin kimi kez baskılanmasına neden olmaktadır. Bu yön, yazarın gözlem genişliğine ve bunu kurgusala uyarlama olarak görülebilir. 

Yazar, her öyküye bir kadın karakter yaratırken her birine farklı bir sorun yumağı biçmiştir. Bu yumaklar yaşayan toplumda tipik baskı unsurlarıyken bunların kadınlarda yol açtığı içsellikler farklı bir zemine oturmakta ve birbiriyle bağlı olan öykülerin özgün yönler kazanmasını sağlamaktadır.

Dilsel öğelerin öykünün bağlamına göre değiştiği, dönüştüğü, yer yer kısa cümlelerin okumaya ivme kazandırdığı parçalara eşlik eden yoğun düşünsel yönlerin yarattığı uzun cümleli parçalar dil kullanımının çeşitlenmesini sağlamıştır. Bunun böyle olması dil-içerik yönünün güçlü bir şekilde birbirine bağlanmasını ve okuyucu için daha doyurucu bir etki alımlamasını sağlamıştır.

Çizilen karakterler arasında görevine son verilmiş bir öğretmenden, tensel bir özlem duyan kadına ya da ölen eşinin günlük alışkanlıklarını sürdüren bir kadın gibi geniş ölçekte bir karakter çizimi vardır. Kimi zaman da çocuğun gözünden anlatılan öykülerdeyse çocuk bakışının, çocukların aile içi durumlara ilişkin tutumları ve bunlardan nasıl etkilendiklerini dışa yansıtmaları açısından önemsenmesi gereken yönlerden biridir ki bu çocuğun kırılganlığını vurgulayan kısımlardandır.

Kitabın genelinde olan ve kadınların baskı altında tutulduğu ya da uzundur baskılanan kadınların silikleşmesinin aksine güçlü duran ve irade gösteren kadınlar da vardır. Bu yön idealize bir yön olmaktan çok gerçekten de toplumda denk geldiğimiz ve başat karaktere sahip kadınların varlığını bir kez daha hatırlatır, toplumun sadece durağan çoğu zaman ezilen bireylerden oluşmadığını da ima eder.

Birden fazla öyküde gönderme yapılan ve apartmandaki dairelerin birinde oturan yazar kadının varlığı okuyucunun gözünde bu kadının yazarın kendine biçtiği rol olarak da görülebilir ki bu okuyucunun zihninde olması mümkün bir algılamadır. Yazar; topluma, bireye, oluşumları ve benzeri bağlardaki durumlara yakın duran, gören, duyan ve bunlara ilişkin yorum getirebilen kişidir ki yazarın kurgularını yaratmada kullanacağı malzemelerinin edineceği yer de doğrudan toplumun kalbidir. Bu nabız tutumu, kurgunun ayağının yere sağlam basmasının, metnin okuyucu tarafından benimsenmesinin ve olumlu dönütler vermesinin önünü açan destek noktalarındandır.

Kullandığı dilin yönü, kurgularındaki keşişmeler, gerçeğe dokunuşlar ve algılamalar ile oluşturduğu öykü kitabını birbirine değen öykü parçaları olarak tasarlayan Sevtap Ayyıldız, öykü türünün az ve öz yönünü başarıyla işleyerek yoğun düşünsel yönler barındıran öyküler kurgulayarak okuyucuya başarılı metinler sunmuştur.

Yorumlar